2026 жылы АХҚО-да тіркелу: 0% КТС қалай алуға және бір жылдан кейін жеңілдіктен айырылмауға болады
Ең бастысы қысқаша:
Ең бастысы: 0% КТС Substantial Presence қағидалары сақталған жағдайда тек бейінді қатысушыларға қолжетімді. Сақтамау жеңілдіктен айырылуға және 20% КТС мөлшерлемесіне әкеледі.
АХҚО-ны жиі «ағылшын құқығы және 2066 жылға дейін 0% КТС» деп сатады. Бұл рас — бірақ бәрі емес. 2022 жылдан бері Орталықта Substantial Presence қағидалары қолданылады, оларға сәйкес салық жеңілдігін алу қаншалықты жылдам болса, айырылу да соншалықты жылдам. Ал 2026 жылы реттеуші бұл қағидалардың сақталуын қағаз жүзінде емес, нақты фактілер бойынша — қызметкерлер саны, нақты шығыстар, директорлардың физикалық болу күндері бойынша тексереді.
Бұл мақала АХҚО-да тіркелу нақты не беретіні, оны қалай өту керегі және ең бастысы — жеңілдік алғашқы тексеруден кейін әдеттегі 20% КТС-ке айналмай, алдағы жылдарға сақталуы үшін бизнесті қалай ұйымдастыру керегі туралы. Себебі мұндағы қателіктің құны «бұзғаны үшін айыппұл» емес, компания АХҚО-ға келген преференциялардан толық айырылу.
АХҚО дегеніміз не және ол кімге нақты жарайды
«Астана» халықаралық қаржы орталығы (AIFC) — 2018 жылы ЭКСПО-2017 аумағының базасында құрылған арнайы юрисдикция. Бүгінде АХҚО-да 80-нен астам елден 5 170-тен көп компания тіркелген, орталық 16,9 млрд доллардан асатын инвестиция тартты.
АХҚО-ны әдеттегі қазақстандық компаниядан ерекшелейтін басты нәрсе — үш дүние. Құқықтық орта ағылшын жалпы құқығы негізінде жұмыс істейді, өз соты (AIFC Court) мен төрелігі (IAC) бар, бұл халықаралық келісімшарттар үшін өте маңызды. Салық режимі бейінді қызмет үшін 2066 жылға дейін 0% КТС, қаржылық және делдалдық қызметке 0% ҚҚС, дивидендтер мен капитал өсіміне 0% салық береді. Реттеушілік орта — дәл қаржы нарықтарына бағдарланған өз реттеушісі AFSA.
Кімге жарайды
Қаржы компанияларына, финтех-жобаларға, халықаралық клиенттері бар кәсіби сервистерге, экспорттық түсімі бар холдингтік құрылымдарға.
Кімге жарамайды
Клиенттері ҚР-да орналасқан жергілікті бизнеске, халықаралық құрамдасы жоқ сауда операцияларына, нақты операциялық қызметі жоқ компанияларға.
Салық жеңілдіктері: АХҚО шын мәнінде не береді
Бәсекелестер сирек жазатын басты айырмашылық — АХҚО-дағы жеңілдіктер әмбебап емес. Толық топтама тек лицензияланатын (нарықтық және реттелетін) қызметті жүргізетін бейінді қатысушыларға қолжетімді.
Олар үшін мыналар қолданылады: бейінді қызметтен түскен табыс бойынша 2066 жылға дейін 0% КТС, тиісті операциялар бойынша ҚҚС-тан босату, юрисдикция ішіндегі дивидендтер мен капитал өсімі бойынша нөлдік мөлшерлемелер.
Бейінді емес қатысушылар үшін сурет басқаша: тек АХҚО компаниясындағы акциялар мен қатысу үлестері бойынша дивидендтер мен капитал өсіміне жеңілдік сақталады, қалған салықтар жалпы негізде төленеді.
Маңызды нюанс: АХҚО қатысушысының жеңілдіктері резидент еместерге төленетін төлемдерге автоматты түрде қолданылмайды. Шетелдік заңды тұлғаларға лицензия, қызмет және роялти үшін төлемдерге Салық кодексінің жалпы нормалары бойынша салық салынады. Бұл — құрылымдау кезінде міндетті түрде есептеу қажет аймақ.
Substantial Presence: басты ереже
2022 жылдан бері АХҚО-да Substantial Presence — нақты болу қағидалары қолданылады. Олар BEPS Action 5 аясындағы ЭЫДҰ сынына жауап ретінде пайда болды. АХҚО «салық баспаналары» тізіміне ілінгісі келмейді, сондықтан қағидалар қатаң.
- Заңды мекенжай: АХҚО аумағында. Лицензияланатын қызмет үшін физикалық кеңсе міндетті.
- Қызметкерлер: кем дегенде бір қызметкер — Қазақстан резиденті.
- Директорлар: директорлардың елде физикалық болуы жылына кемінде 30 күн.
- Табыс: түсімнің кемінде 50%-ы бейінді қызметтен қалыптасуы тиіс.
Сақтамаған жағдайда не болады: Реттеуші компанияны АХҚО резиденті емес деп қайта саралайды және Қазақстанның стандартты салық мөлшерлемелерін — нөлдің орнына сол 20% КТС-ті қолданады. Жеңілдік үшін тіркелген компания алғашқы тексеруден кейін-ақ әдеттегі салық салуды алады.
Компания түрлері және қадамдық тіркеу
Рәсімнің өзі салыстырмалы түрде жылдам — құжаттар дұрыс дайындалған кезде 3-тен 14 жұмыс күніне дейін. АХҚО-да бірнеше ұйымдық-құқықтық нысан қолжетімді: Private Company (ЖШС баламасы), Public Company, Limited Partnership, шетелдік компаниялардың филиалдары мен өкілдіктері.
Чек-парақ: тіркелер алдында нені тексеру керек
- АХҚО жіктемесі бойынша сіздің қызметіңіз бейінді ме?
- Substantial Presence талаптарын орындауға дайынсыз ба?
- Табыстың кемінде 50%-ы бейінді қызметтен қалыптаса ма?
- Резидент еместерге төлемдер бойынша салықтар АХҚО қатысушысының жеңілдіктерінен бөлек есептелген бе?
- Талап етілетін есептілікті жүргізуге басқарушылық ресурсыңыз бар ма?
Қорытынды
АХҚО — қаржы бизнесі, финтех, экспорттық және холдингтік құрылымдар үшін қуатты құрал. Бірақ бұл «бәріне арналған офшор» емес — кірісте қатаң сүзгісі және тіркеуден кейін тұрақты бақылауы бар юрисдикция.
Osmar Group заңгерлері АХҚО-да тіркелуді нысан таңдау мен құжат дайындаудан бастап операциялық модельді Substantial Presence талаптарына сай құрылымдауға дейін сүйемелдейді — жеңілдікті алу ғана емес, оны ұстап қалу үшін.
Жиі қойылатын сұрақтар (FAQ)
АХҚО-да тіркелу қандай салық жеңілдігін береді?
Бейінді қатысушыларға: 2066 жылға дейін 0% КТС, тиісті операциялар бойынша ҚҚС-тан босату, юрисдикция ішіндегі дивидендтер мен капитал өсіміне 0% салық. Бейінді еместерге — тек дивидендтер мен капитал өсіміне жеңілдік.
Тіркеу қанша уақыт алады?
Құжаттар дұрыс дайындалған кезде үдеріс 3-тен 14 жұмыс күніне дейін алады. Реттелетін қызмет үшін AFSA лицензиясын алу — өз мерзімдері бар бөлек рәсім.
Тіркелгеннен кейін АХҚО салық жеңілдігінен айырылуға бола ма?
Иә. Substantial Presence қағидаларын сақтамау компанияны АХҚО резиденті емес деп қайта саралауға және стандартты 20% КТС қолдануға әкеледі.
АХҚО кімге жарамайды?
Халықаралық құрамдасы жоқ, клиенттері қазақстандық жергілікті бизнеске, сауда операцияларына, нақты операциялық қызметі жоқ компанияларға — олар үшін Substantial Presence орындалмайды, демек жеңілдік те қолжетімсіз.