Берешекті өндіру бойынша талап қою мерзімі: құқықтық тәуекелдер және практикалық мәні
Ең бастысы қысқаша:
Ең бастысы: жалпы талап қою мерзімі — 3 жыл. Мерзімнің өтуі талап қоюмен, медиациямен немесе қарызды мойындаумен үзіледі. Мерзім өткен соң оны қалпына келтіру мүмкін емес.
Мәселенің мәні
Кәсіпкерлік қызметте берешекті өндіру ең жиі кездесетін сот дауларының санаттарының бірі болып табылады. Алайда шарт, орындалған жұмыстар актілері және расталған қарыз сомасы бола тұра, соттың талапты қанағаттандырудан бас тартуына тап болуға болады. Бұған көбіне талап қою мерзімінің өтуі негіз болады.
Мерзімдер мен нормативтік база
Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің 177-180-баптарына сәйкес жалпы талап қою мерзімі үш жылды құрайды. Бұл мерзім заңда арнайы мерзім белгіленбесе, берешекті өндіру туралы барлық талапқа қолданылады.
Алайда талап қою мерзімін қолдану дауда тараптың өтініші бойынша ғана жүзеге асырылады. Егер жауапкер шешім шығарылғанға дейін мерзімнің өткені туралы мәлімдесе және бұл факт расталса, сот талапты қанағаттандырудан бас тарту туралы шешім шығарады.
Талап қою мерзімінің үзілуі
Алайда Азаматтық кодекстің 183-бабына сәйкес мерзімнің өтуі мыналармен үзіледі:
- белгіленген тәртіппен талап қоюмен;
- медиация туралы шарт жасасумен;
- борышкердің қарызды мойындағанын куәландыратын әрекеттер жасауымен. Мұндай әрекеттерге берешекті ішінара төлеу, салыстыру актісіне қол қою, қарызды жазбаша мойындау немесе мерзімін ұзартуды сұрап өтініш білдіру жатады.
Үзілістен кейін мерзім қайтадан өте бастайды. Бірақ мынаны түсіну маңызды: егер талап қою мерзімі толық өтіп кеткен болса, оны кейін «қайта жаңғырту» мүмкін емес. Мерзім өткеннен кейін қарызды мойындау жаңа талап қою мерзімін тудырмайды, өйткені оның өтуінің құқықтық мүмкіндігі тоқтатылған.
Сот тәжірибесі үш жылдық мерзім өткеннен кейін талап берілгенде және жауапкердің талап қою мерзімін қолдану туралы өтініші болғанда, қарыз фактісінің өзі дауланбаса да, соттардың берешекті өндіруден бас тартатынын растайды.
Заңдық ұсыным
Шарттық тәртіпті тиімді басқару және сотқа жүгіну мерзімін бақылау — бизнестің қаржылық тұрақтылығын қамтамасыз етудің міндетті шарты.
Консультация керек пе?
Осы жарияланым тақырыбы бойынша сұрағыңыз туындаса немесе білікті заң көмегі қажет болса, мамандарымыз көмектесуге дайын.
Нормативтік база
- •ҚР Азаматтық кодексі (Жалпы бөлім)
- •ҚР АК-нің 177-180-баптары (Талап қою мерзімдері)
- •ҚР АК-нің 183-бабы (Мерзімнің үзілуі)
- •ҚР Жоғарғы Сотының № 2 нормативтік қаулысы